Máy tính chạy chậm: mẹo tự làm nhanh hơn ngay tại nhà

Vì sao dùng một thời gian máy lại chậm đi?

Máy mới mua chạy mượt, dùng vài năm thấy ì dần — đây là chuyện rất bình thường, không hẳn do máy hỏng. Nắm được nguyên nhân thì anh chị dễ xử lý đúng chỗ.

• Quá nhiều phần mềm tự khởi động cùng Windows, ngốn RAM ngay từ lúc bật máy.
• Ổ đĩa C gần đầy, máy không còn chỗ trống để chạy tạm.
• Vẫn dùng ổ cứng cơ (HDD) đời cũ — đây là nguyên nhân chậm phổ biến nhất.
• Dính virus, phần mềm quảng cáo chạy ngầm.
• Bụi bám nhiều làm máy nóng, tự giảm hiệu năng để hạ nhiệt.

Những mẹo anh chị tự làm được, không tốn tiền

Trước khi nghĩ tới thay máy, anh chị thử làm mấy bước này. Đa số trường hợp máy nhẹ hơn thấy rõ.

• Tắt bớt phần mềm khởi động cùng máy: mở Task Manager, vào thẻ Startup, tắt những cái ít dùng.
• Gỡ phần mềm lâu không dùng để giải phóng ổ đĩa.
• Dọn file rác, dọn thùng rác, xoá file tải về cũ.
• Quét virus bằng chính Windows Security có sẵn.
• Khởi động lại máy — nghe đơn giản nhưng nhiều máy chậm chỉ vì bật liên tục nhiều ngày.
• Vệ sinh bụi quạt tản nhiệt nếu máy nóng và ồn.

Làm hết rồi vẫn chậm thì sao?

Nếu anh chị đã dọn dẹp mà máy vẫn ì, nhất là mở phần mềm nào cũng phải chờ, thì thường là phần cứng đã tới hạn. Hai nâng cấp đáng tiền nhất là: thay ổ cứng cơ (HDD) bằng ổ SSD, và thêm RAM. Riêng việc lắp SSD thường khiến máy nhanh lên rõ rệt, như đổi máy mới. Bên mình dùng phần mềm bản quyền và linh kiện chính hãng, không cài đồ crack lung tung khiến máy dễ dính lỗi về sau.

Khi nào nên gọi thợ thay vì tự làm?

Có mấy dấu hiệu anh chị nên nhờ người có chuyên môn thay vì tự mày mò để tránh làm mất dữ liệu hoặc hỏng thêm.

• Máy hay treo, tự tắt, màn hình xanh liên tục.
• Nghi ngờ ổ cứng sắp hỏng (máy kêu lạch cạch, file mở lỗi).
• Muốn nâng SSD/RAM nhưng không rõ máy dùng loại nào.
• Cần cài lại Windows và giữ nguyên dữ liệu.